پارتە سیاسییە کوردییەکان و دیموکراسی. پارتی ژیانی ئازادی کوردستان (پژاک) پرەنسیپەکانی دیموکراسی هەیە.

 

#پژاک

#دیمۆکراسی

#مافی_ژنان

#ژن_ژیان_ئازادی

بەشی ئینگیزی لە سەر پژاک

پارتە سیاسییە کوردییەکان و دیموکراسی.

پارتی ژیانی ئازادی کوردستان (پژاک) پرەنسیپەکانی دیموکراسی هەیە.

1 ئەم حیزبە هەر چوار ساڵ جارێک سەرکردایەتی هاوبەشی ئەم حیزبە دەگۆڕێت. لە هەر کۆنگرەیەکدا کە چوار ساڵ جارێک دەبەسترێت، سەرکردە هاوبەشەکان دەگۆڕدرێن و ئەوانی تر جێگەی سەرکردایەتی هاوبەشی ئەم حزبە دەگرنەوە.

ژنان، ژیانی ئازادی یەکێکە لە دروشمە بنەڕەتییەکانی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان (پژاک) و لە مەیدانەکەدا جێبەجێی کردووە. بەداخەوە لە نێو هاوپەیمانییە کوردییەکان تەنیا ژنێک وەک سەرۆکی پژاک سەیر دەکرێت، ئەوانی دیکە هەموویان پیاون. ئەمە زۆر ناڕەحەتکەر و دەکرێت دووبارە لە لایەن دوژمنانی کوردەوە سووکایەتی پێ بکرێت. هیوادارین هەموو لایەنە کوردستانییەکان بانگهێشتی ژنان بکەن بۆ بەشداریکردن لە کۆبوونەوەی داهاتوودا.

2 پارتی ژیانی ئازادی کوردستان (پژاک) مافی یەکسانی بۆ ژنان هەیە و ژنانیش خاوەنی سەرکردایەتی خۆیانن و باشترین سیستمی کاروباری یاسایی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە ڕووی یەکسانییەوە هەیە.

نزیکە لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان، لە ڕوانگەی ژنانی نێوخۆی وڵاتەوە، سیاسەتەکانی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان لەلایەن زۆرینەی ژنانی ڕۆژهەڵاتی کوردستانەوە پێشوازی لێدەکرێت.

پارتی ژیانی ئازادی کوردستان بە پێچەوانەی پارتە پیاوسالارەکانی ترەوە باشترین مافی یەکسانی بۆ ژنان هەیە.

بنەماکانی دیموکراسی و یەکسانی لە سیاسەتی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان (پژاک).

بنەماکانی دیموکراسی و یەکسانی ئاماژەن بۆ کۆمەڵێک بەها و ڕێسا کە ئامانجیان دروستکردنی کۆمەڵگایەکی دادپەروەر و ئازاد و بەشدارە. لە خوارەوە بە کورتی گرنگترینی ئەم بنەمایانە ڕوون دەکەمەوە:

1. سەروەری گەل

لە دیموکراسیدا دەسەڵاتی سەرەکی هی گەلە. هاوڵاتیان نوێنەری خۆیان هەڵدەبژێرن بۆ بەڕێوەبردنی وڵات لە ڕێگەی هەڵبژاردنێکی ئازاد و دادپەروەرانە.

2. یەکسانی لەبەردەم یاسادا

هەموو ئەندامانی کۆمەڵگا، بەبێ گوێدانە ڕەگەز، نەتەوە، ئایین، زمان یان سەروەت و سامان، دەبێت لەبەردەم یاسادا یەکسان بن و هەمان مافیان هەبێت.

3. ئازادییە بنەڕەتییەکان

دیموکراسی جەخت لەسەر ئازادییە بنەڕەتییەکان دەکاتەوە، وەک:

ئازادی ڕادەربڕین

ئازادی ڕۆژنامەگەری

ئازادی گردبوونەوە

ئازادی بیروباوەڕ و ئایین

4. بەشداری سیاسی

هەموو هاوڵاتییەک مافی بەشداریکردنی هەیە لە بڕیاردانی سیاسیدا؛ لەوانە دەنگدان و خۆکاندیدکردن بۆ پۆست و چالاکیی سیاسی.

5. سەروەری یاسا

یاسا هەموو کەسێک بەڕێوە دەبات- بە حکومەت و فەرمانڕەواکانیشەوە. کەس لە سەرووی یاساوە نییە.

6. لێپرسینەوە و شەفافیەتی حکومەت

حکومەت دەبێت لێپرسینەوە لەگەڵ خەڵک بکات و بڕیار و کارەکانی بە شێوەیەکی شەفاف ڕوون بکاتەوە.

7. ڕێزگرتن لە مافی کەمینەکان

لە دیموکراسی ڕاستەقینەدا ئەگەر زۆرینەش بڕیارێکیش بدات، پێویستە مافی کەمینەکان بپارێزرێت و ڕێگری لە جیاکاری بکرێت.

8. دەرفەتی یەکسان

پرەنسیپی یەکسانی جەخت لەوە دەکاتەوە کە هەموو مرۆڤەکان دەرفەتی یەکسانیان هەبێت بۆ فێربوون و کارکردن و پێشکەوتن و بەشداریکردن لە کۆمەڵگادا.

بە کورتی:

دیموکراسی و یەکسانی واتە کۆمەڵگایەک کە خەڵک تێیدا دەسەڵات هاوبەش بێت، یاسا بۆ هەمووان وەک یەک بێت، ئازادیەکان پارێزراو بن و جیاکاری تێدا نەبێت.

ئەگەر دەتەوێت، دەتوانم هەروەها:

جیاوازی نێوان دیموکراسی و ئازادی و یەکسانی ڕوون بکەرەوە

یان پێداچوونەوە بە نموونەکانی وڵاتانی دیموکراسی.

پژاک باشترین هێزی گەشەسەندوو و ئازادیخوازی کوردستانە.

پێویستە زمانی دایکی فێر بکرێت بۆ ئەوەی منداڵان باشتر فێری زمانەکانی تر ببن

ئەم بۆچوونە لە زۆرێک لە لێکۆڵینەوەکانی بوارەکانی زمانەوانی و پەروەردەدا پشتڕاست کراوەتەوە. فێرکردنی زمانی دایکی دەتوانێت یارمەتی منداڵان بدات باشتر فێری زمانەکانی تر بن. بۆ ئەمەش چەند هۆکارێکی گرنگ هەیە: ١.

1 بەهێزکردنی بنکەی زمان

کاتێک منداڵ بۆ یەکەمجار زمانی دایکی بە باشی فێر دەبێت، باشتر لە چەمکە سەرەتاییەکانی زمانەکە وەک ڕێزمان، پێکهاتەی ڕستە و وشەسازی باشتر تێدەگات. ئەم زانستە دواتر دەگوازرێتەوە بۆ فێربوونی زمانەکانی تر.

2 باشتربوونی گەشەکردنی مەعریفی

لێکۆڵینەوەکان لە بواری دەروون زمانەوانیدا دەریدەخەن ئەو منداڵانەی بە زمانی دایکیان پەروەردە کراون، تێگەیشتنی چەمکی و بیرکردنەوەی ڕەخنەگرانە و توانای مەعریفی بەهێزتر بەدەست دەهێنن.

3 فێربوونی زمانی دووەم ئاسانتر

لەسەر بنەمای تیۆرییە پەروەردەییەکانی پەیوەست بە جیم کامینز، ئەو کارامەییانەی منداڵ بە زمانی یەکەم (L1) فێری دەبێت، دەتوانرێت بگوازرێنەوە بۆ زمانی دووەم (L2). ئەم بیرۆکەیە پێی دەوترێت “گواستنەوەی تواناکانی زمان”.

4 پاراستنی ناسنامەی کولتووری

فێرکردنی زمانی دایکی یارمەتیدەرە بۆ پاراستنی کولتوور و ناسنامە و پەیوەندی منداڵ لەگەڵ خێزان و کۆمەڵگا.

ئەنجام:

ئەگەر منداڵان سەرەتا زمانی دایکی بە باشی فێربن، نەک هەر لەو زمانەدا بەهێزتر دەبن، بەڵکو خێراتر و قووڵتر فێری زمانەکانی دیکە دەبن.

پارتی ژیانی ئازادی کوردستان دەتوانێ باشترین نموونە و مۆدێلێک بێت بۆ ژنان لە سەرتاسەری ئێران بۆ فێربوون لەم حیزبە بۆ ناسینی مافە بنەڕەتییەکانیان.

سوپاس بۆ ساموێل کرماشانی

2026.03.06

Partiyên siyasî yên Kurd û demokrasî.

Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê (PJAK) xwedî prensîbên demokrasiyê ye.

1 Ev partî her çar salan carekê serokatiya hevbeş a vê partiyê diguherîne. Di her kongreyê de ku her çar salan carekê tê lidarxistin, serokên hevbeş têne guhertin û yên din li şûna serokatiya hevbeş a vê partiyê tên danîn.

Jin, jiyana azad yek ji dirûşmeyên bingehîn ên Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê (PJAK) ye û wê ew di meydanê de bicîh aniye. Mixabin, di nav hevpeymanên Kurdan de, tenê jinek wekî seroka PJAK-ê tê dîtin, yên mayî hemî mêr in. Ev pir acizker e û dikare dîsa ji hêla dijminên Kurdan ve were îstismarkirin. Em hêvî dikin ku hemî partiyên Kurdî jinan vexwînin ku beşdarî civîna bê bibin.

2 Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê (PJAK) ji bo jinan mafên wekhev hene û jin xwedî serokatiya xwe ne û di warê wekheviyê de pergala herî baş a karûbarên qanûnî li Rojhilata Navîn heye.

Hema hema li rojhilatê Kurdistanê, ji perspektîfa jinan a li hundirê welêt, polîtîkayên Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê ji hêla piraniya jinên li rojhilatê Kurdistanê ve têne pêşwazîkirin.

Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê, berevajî partiyên din ên baviksalar, xwedî mafên wekheviyê yên herî baş ji bo jinan e.

Prensîbên Demokrasî û Wekheviyê di Siyaseta Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê (PJAK) de.

Prensîbên demokrasî û wekheviyê behsa komek nirx û rêzikan dikin ku armanc dikin civakek dadperwer, azad û beşdar biafirînin. Li jêr, ez ê bi kurtasî ya herî girîng ji van prensîban rave bikim:

1. Serweriya Gel

Di demokrasiyê de, desthilata sereke ya gel e. Welatî nûnerên xwe hildibijêrin da ku welêt bi rêya hilbijartinên azad û dadperwer birêve bibin.

2. Wekheviya li ber qanûnê

Hemî endamên civakê, bêyî ku zayend, etnîsîte, ol, ziman an dewlemendiya wan çi be, divê li ber qanûnê wekhev bin û ji heman mafan sûd werbigirin.

3. Azadiyên Bingehîn

Demokrasî girîngiyê dide azadiyên bingehîn, wek:

Azadiya îfadeyê

Azadiya çapemeniyê

Azadiya civînê

Azadiya bawerî û olê

4. Beşdariya siyasî

Her welatiyek mafê beşdarbûna di biryargirtina siyasî de heye; Di nav de dengdan, namzetî ji bo wezîfeyê û çalakiya siyasî.

5. Serweriya Hiqûqê

Qanûn her kesî birêve dibe - di nav de hikûmet û rêvebirên wê. Kes li jor qanûnê nîne.

6. Berpirsiyarî û Şefafîya Hikûmetê

Divê hikûmet li hember gel berpirsiyar be û biryar û kiryarên xwe bi awayekî şefaf rave bike.

7. Rêzgirtina Mafên Kêmneteweyan

Di demokrasiyeke rastîn de, her çend piranî biryarekê bide jî, divê mafên kêmneteweyan werin parastin û divê pêşî li cudakariyê were girtin.

8. Derfetên Wekhev

Prensîba wekheviyê tekez dike ku divê hemû mirov derfetên wekhev ji bo fêrbûn, xebat, pêşkeftin û beşdarbûna di civakê de hebin.

Bi kurtasî:

Demokrasî û wekhevî tê wateya civakek ku tê de gel desthilatdariyê parve dike, qanûn ji bo hemûyan yek e, azadî têne parastin û cudakarî tune.

Heke hûn bixwazin, ez dikarim:

Cudahiya di navbera demokrasî, azadî û wekheviyê de rave bikim

an jî mînakên welatên demokratîk binirxînim.

Pjak hêza herî baş a pêşketî û azadîxwaz a li Kurdistanê ye.

Divê zimanê dayikê were fêr kirin da ku zarok bikaribin zimanên din çêtir fêr bibin

Ev nêrîn di gelek lêkolînên di warên Zimannasî û Perwerdehiyê de hatiye piştrast kirin. Hînkirina zimanê dayikê dikare ji zarokan re bibe alîkar ku zimanên din çêtir fêr bibin. Çend sedemên girîng ji bo vê yekê hene:

1 Xurtkirina bingeha ziman

Dema ku zarokek pêşî zimanê xwe yê dayikê baş fêr dibe, ew têgehên bingehîn ên ziman wekî rêziman, avahiya hevokan û ferhengok çêtir fam dike. Ev zanîn paşê ji bo fêrbûna zimanên din tê veguheztin.

2 Pêşveçûna têgihiştinê ya çêtir

Lêkolînên di warê Psîkolojizaniyê de nîşan didin ku zarokên ku bi zimanê xwe yê dayikê perwerde dibin, têgihîştina têgehî, ramana rexnegir û jêhatîyên têgihiştinê yên xurttir bi dest dixin.

3 Fêrbûna zimanekî duyemîn hêsantir dibe

Li gorî teoriyên perwerdehiyê yên bi Jim Cummins ve girêdayî, jêhatîyên ku zarokek di zimanê yekem (L1) de fêr dibe dikarin ji bo zimanê duyem (L2) werin veguheztin. Ev raman wekî "veguheztina jêhatîyên ziman" tê binavkirin.

4 Parastina nasnameya çandî

Fêrkirina zimanê dayikê dibe alîkar ku çand, nasname û girêdana zarok bi malbat û civakê re were parastin.

Encam:

Ger zarok pêşî zimanê xwe yê dayikê baş fêr bibin, ew ê ne tenê di wî zimanî de xurttir bibin, lê di heman demê de ew ê zimanên din jî zûtir û kûrtir fêr bibin.

Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê dikare ji bo jinên li seranserê Îranê bibe mînak û modelek çêtirîn da ku ji vê partiyê fêr bibin û mafên xwe yên bingehîn bizanibin.

Spas ji Samuel Kermashanî re

2026.03.06

احزاب سیاسی کردستانی و دموکراسی.

حزب حیات آزادکردستان پژاک دارای اصول دموکراسی میباشد.

۱ این حزب هر چهار سال یک بار رهبری مشترک این حزب تعویض میکند  در هر کنگره ای که هر چهار سال یکبار میباشد روسهای مشترک تعویض و کسانی دیگر جانشین رهبری مشترک این حزب میشوند.

زن زندگی آزادی یکی از شعارهای اساسی حزب حیات آزاد کردستان پژاک میباشد در میدان عمل آن را عملی کرده است.  متاسفانه در میان اتحاد کردها تنها خانمی که دیده میشود عضر رهبری پژاک دیده میشود بقیه همه مرد هستند اینجا خیلی ناراحتکننده میباشد و میتواند باز مورد سواستفاده ی دشمنان کرد قرار بگیرد این عمل امیدواریم در نشست آینده تمامی احزاب کردستانی زنانی در برای مشارکت دعوت کنند. 

۲ حزب حیات آزاد کردستان پژاک  حقوق برابری زنان  و زنان دارای رهبری خود و از نظر برابری در خاورمیانه دارای بهترین سیستم نظام در امور حقوقی میباشد.

تقریبا در شرق کردستان از نظر زنان داخل کشور سیاستهای حزب حیات آزاد کردستان مورد استقبال اکثریت زنان شرق کردستان میباشند. 

حزب حیات آزاد کردستان بر خلاف  احزاب مردسالار دیگر دارای بهترین حقوق برابری نسبت به زنان میباشد.

اصول دموکراسی و برابری در سیاست حزب حیات آزاد کردستان پژاک.

اصول دموکراسی و برابری به مجموعه‌ای از ارزش‌ها و قواعد اشاره دارد که هدفشان ایجاد یک جامعه عادلانه، آزاد و مشارکتی است. در ادامه مهم‌ترین این اصول را به‌صورت خلاصه توضیح می‌دهم:

۱. حاکمیت مردم

در دموکراسی، قدرت اصلی متعلق به مردم است. شهروندان از طریق انتخابات آزاد و منصفانه نمایندگان خود را انتخاب می‌کنند تا کشور را اداره کنند.

۲. برابری در برابر قانون

همه افراد جامعه بدون توجه به جنسیت، قومیت، مذهب، زبان یا ثروت باید در برابر قانون برابر باشند و از حقوق یکسان برخوردار باشند.

۳. آزادی‌های اساسی

دموکراسی بر آزادی‌های بنیادین تأکید دارد، مانند:

آزادی بیان

آزادی مطبوعات

آزادی تجمع

آزادی عقیده و مذهب

۴. مشارکت سیاسی

هر شهروند حق دارد در تصمیم‌گیری‌های سیاسی مشارکت کند؛ از جمله رأی دادن، نامزد شدن در انتخابات و فعالیت سیاسی.

۵. حاکمیت قانون

قانون بر همه—including دولت و حاکمان—حاکم است. هیچ‌کس بالاتر از قانون قرار ندارد.

۶. پاسخگویی و شفافیت حکومت

دولت باید در برابر مردم پاسخگو باشد و تصمیم‌ها و عملکرد خود را به‌صورت شفاف توضیح دهد.

۷. احترام به حقوق اقلیت‌ها

در یک دموکراسی واقعی، حتی اگر اکثریت تصمیمی بگیرد، حقوق اقلیت‌ها باید حفظ شود و از تبعیض جلوگیری شود.

۸. فرصت‌های برابر

اصل برابری تأکید می‌کند که همه افراد باید فرصت‌های برابر برای آموزش، کار، پیشرفت و مشارکت در جامعه داشته باشند.

 خلاصه:

دموکراسی و برابری یعنی جامعه‌ای که در آن مردم در قدرت سهیم‌اند، قانون برای همه یکسان است، آزادی‌ها حفظ می‌شود و تبعیض وجود ندارد.

اگر بخواهید، می‌توانم همچنین:

تفاوت دموکراسی، آزادی و برابری را توضیح بدهم

یا نمونه‌هایی از کشورهای دموکراتیک را بررسی کنم.

پژاک بهترین نیروی بالنده و آزادی خواه در کردستان.

زبان مادری باید تدریس بشود تا کودکان بهتر زبانهای دیگر را بیاموزند

این دیدگاه در بسیاری از پژوهش‌های حوزهٔ Linguistics و Education تأیید شده است. آموزش زبان مادری می‌تواند به کودکان کمک کند تا زبان‌های دیگر را بهتر یاد بگیرند. چند دلیل مهم برای این موضوع وجود دارد:

۱ تقویت پایهٔ زبانی

وقتی کودک ابتدا زبان مادری خود را خوب یاد بگیرد، مفاهیم پایهٔ زبان مثل دستور زبان، ساختار جمله و واژگان را بهتر درک می‌کند. این دانش بعداً به یادگیری زبان‌های دیگر منتقل می‌شود.

۲ رشد شناختی بهتر

مطالعات در حوزهٔ Psycholinguistics نشان می‌دهد کودکانی که در زبان مادری آموزش می‌بینند، درک مفاهیم، تفکر انتقادی و مهارت‌های شناختی قوی‌تری پیدا می‌کنند.

۳ یادگیری آسان‌تر زبان دوم

بر اساس نظریه‌های آموزشی مرتبط با Jim Cummins، مهارت‌هایی که کودک در زبان اول (L1) یاد می‌گیرد می‌تواند به زبان دوم (L2) منتقل شود. به این ایده «انتقال مهارت‌های زبانی» گفته می‌شود.

۴ حفظ هویت فرهنگی

آموزش زبان مادری به حفظ فرهنگ، هویت و ارتباط کودک با خانواده و جامعه کمک می‌کند.

 نتیجه:

اگر کودکان ابتدا زبان مادری خود را به‌خوبی یاد بگیرند، نه‌تنها در همان زبان قوی‌تر می‌شوند، بلکه یادگیری زبان‌های دیگر نیز برایشان سریع‌تر و عمیق‌تر خواهد بود.

حزب حیات آزاد کردستان  میتواند بهترین نمونه باشد و اولگویی باشد برای زنان سرتا سر ایران که از این حزب بیاموزند که از حقوق بنیادی خویش را بشناسند. 

با تشکر ساموئیل کرماشانی 

۲۰۲۶.۰۳.۰۶